De kern
- Partijgrootte en inspectieniveau geven een codeletter; de codeletter geeft de steekproefgrootte; de AQL geeft het acceptatiegetal (Ac) en het afkeurgetal (Re).
- Partij van 3.500 op niveau II → code L → steekproef van 200. AQL 2,5: Ac 10, Re 11. AQL 4,0: Ac 14, Re 15.
- Beoordeel elke defectklasse apart. Een partij kan op grote defecten slagen en toch op kleine defecten worden afgekeurd.
- AQL is niet het percentage defecten dat u in de partij accepteert. Het is een kwaliteitsniveau dat het plan meestal goedkeurt.
- Leg het plan vast in de inkooporder voordat de productie start, zodat de fabriek werkt volgens dezelfde regel die de inspecteur toepast.
Op deze pagina8 onderdelen
Wat een AQL-steekproefplan doet
Elk stuk in een zending controleren is traag, duur en voor sommige tests onmogelijk. Een steekproef lost dat op. U inspecteert een vast aantal stuks dat willekeurig uit de partij wordt getrokken, telt de gevonden defecten en vergelijkt dat aantal met een vooraf afgesproken acceptatie- en afkeurgetal.
Een AQL-plan geeft u drie getallen:
- Steekproefgrootte (n): hoeveel stuks de inspecteur trekt.
- Acceptatiegetal (Ac): het grootste aantal defecten waarmee de steekproef nog slaagt.
- Afkeurgetal (Re): het aantal waarbij de partij wordt afgekeurd. Bij een enkelvoudige steekproef is Re altijd Ac + 1.
Het plan komt uit twee tabellen in ANSI/ASQ Z1.4 (de Amerikaanse opvolger van MIL-STD-105E) en zijn internationale tegenhanger, ISO 2859-1. Tabel I zet partijgrootte en inspectieniveau om in een codeletter. Tabel II zet de codeletter en uw AQL om in de steekproefgrootte en het Ac- en Re-getal. Onze gratis AQL-steekproefplanner leest beide tabellen voor u uit, inclusief de pijlregels.
Stap 1: kies het inspectieniveau
Het inspectieniveau bepaalt hoe groot de steekproef is ten opzichte van de partij. Een hoger niveau betekent een grotere steekproef en een scherper onderscheid tussen goede en slechte partijen.
| Niveau | Wanneer gebruiken |
|---|---|
| Algemeen I | Stabiele leverancier met een goede staat van dienst; producten met een lager risico |
| Algemeen II | De standaard voor de meeste consumenten- en industriële goederen |
| Algemeen III | Nieuwe leverancier, eerste orders, producten met een hoger risico |
| Speciaal S-1 tot S-4 | Dure of destructieve tests: valtests, demontageanalyses, labtests |
In de praktijk lopen de meeste inspecties vóór verzending in India en China op algemeen niveau II voor visuele controles en afwerking, met een speciaal niveau voor tests ter plaatse. Een valtest met dozen op S-1 of S-2 offert bijvoorbeeld maar een paar dozen op. Voor het testen van dozen in een lab: zie de ISTA 1A-valtestplanner.
Stap 2: zoek de codeletter op
Tabel I van Z1.4 koppelt de partijgrootte aan een codeletter. Op algemeen niveau II zijn de klassen:
| Partijgrootte | Codeletter | Steekproefgrootte |
|---|---|---|
| 2 tot 8 | A | 2 |
| 9 tot 15 | B | 3 |
| 16 tot 25 | C | 5 |
| 26 tot 50 | D | 8 |
| 51 tot 90 | E | 13 |
| 91 tot 150 | F | 20 |
| 151 tot 280 | G | 32 |
| 281 tot 500 | H | 50 |
| 501 tot 1.200 | J | 80 |
| 1.201 tot 3.200 | K | 125 |
| 3.201 tot 10.000 | L | 200 |
| 10.001 tot 35.000 | M | 315 |
| 35.001 tot 150.000 | N | 500 |
| 150.001 tot 500.000 | P | 800 |
| 500.001 en meer | Q | 1.250 |
Let op hoe langzaam de steekproef meegroeit. Een partij van 3.201 stuks en een partij van 10.000 stuks krijgen allebei een steekproef van 200. Daarom kost het opsplitsen van één zending in meerdere kleine ‘partijen’ voor inspectie meer inspectiedagen, zonder dat de beslissing er veel beter van wordt.
Stap 3: stel per defectklasse een AQL vast
Defecten worden ingedeeld naar hun gevolg, en elke klasse krijgt een eigen AQL:
- Kritiek: kan de gebruiker schaden of in strijd zijn met een wettelijke eis. Een scherpe rand aan een kinderproduct, een ontbrekende aardaansluiting, een verkeerde veiligheidswaarschuwing.
- Groot: leidt waarschijnlijk tot een retour of maakt het product ongeschikt voor gebruik. Een deksel die niet afsluit, een naad die opengaat, een maat buiten tolerantie op een pasvlak.
- Klein: een afwijking van de specificatie die de meeste klanten zouden accepteren. Een kleine schaafplek op een niet-zichtbaar vlak, een los draadeindje.
Een gangbare instelling voor consumentengoederen is nultolerantie voor kritieke defecten, AQL 2,5 voor grote en AQL 4,0 voor kleine defecten. Producten met strengere eisen, zoals medische accessoires of precisieonderdelen, hanteren lagere AQL’s voor grote defecten, bijvoorbeeld 1,0 of 0,65. De juiste keuze hangt af van wat een defect kost dat uw klant bereikt, niet van gewoonte.
Stel de defectenlijst op vóór de productie. Een AQL is maar zo goed als de definities erachter. Noem elk defect dat voor u telt, deel het in een klasse in en voeg foto’s of grensmonsters toe. De generator voor inspectiechecklists stelt deze lijst per producttype voor u op.
Rekenvoorbeeld: een partij van 3.500 stuks
Een Duits merk bestelt 3.500 bedrukte katoenen T-shirts bij een tricotagebedrijf in Tiruppur. Het contract noemt ANSI/ASQ Z1.4, algemeen inspectieniveau II, normale inspectie en een enkelvoudige steekproef. Kritieke defecten: nultolerantie. Grote defecten: AQL 2,5. Kleine defecten: AQL 4,0.
Codeletter. 3.500 valt in de klasse 3.201 tot 10.000. De codeletter is dus L en de steekproefgrootte 200 stuks.
Acceptatie- en afkeurgetallen.
| Defectklasse | AQL | Steekproef | Goedkeuren (Ac) | Afkeuren (Re) |
|---|---|---|---|---|
| Kritiek | Nultolerantie | 200 | 0 | 1 |
| Groot | 2,5 | 200 | 10 | 11 |
| Klein | 4,0 | 200 | 14 | 15 |
De inspectie. De inspecteur trekt willekeurig 200 stuks uit alle verpakte dozen, niet uit één doos bovenop de stapel. De telling: 0 kritiek, 6 groot (verschoven print, open naad) en 15 klein (losse draadjes, kleine vlekken).
De beslissing. Kritiek slaagt (0 ≤ 0). Groot slaagt (6 ≤ 10). Klein faalt (15 ≥ 15). De partij wordt afgekeurd op kleine defecten. De fabriek sorteert de partij en werkt die na, waarna de inspecteur opnieuw inspecteert met een nieuwe steekproef van 200.
Dit voorbeeld bevat twee lessen die in bijna elk programma terugkomen. Ten eerste worden klassen afzonderlijk beoordeeld: een ruime marge bij de grote defecten redt de telling van de kleine defecten niet. Ten tweede wijst een telling van kleine defecten op het randje meestal op een procesprobleem, hier het afknippen van draden en de handling, dat één tussentijdse controle bij 20 tot 30% van de productie vroeg had opgemerkt.
Wat AQL niet betekent
Het meest voorkomende misverstand is AQL 2,5 lezen als ‘tot 2,5% defecten is prima’. Het is geen belofte over de partij.
De AQL is het slechtste procesgemiddelde dat het plan meestal goedkeurt. Een partij die precies op de AQL zit, slaagt doorgaans. Een partij die er ruim boven zit, faalt doorgaans. Daartussen ligt een grijze zone waarin de uitkomst afhangt van welke stuks in de steekproef belanden. De operationele karakteristiek van elk plan laat die kansen zien. De AQL-steekproefplanner berekent ze met een binomiaal model, zodat u ziet hoe groot de kans is dat een partij met 3%, 5% of 8% defecten slaagt.
Daarom werkt AQL het best als één controlelaag, niet als de enige. Goede leveranciers hebben hun processen op kritieke maten onder controle (een Cpk van 1,33 of hoger is een gangbaar doel), voeren hun eigen eindcontroles uit en gebruiken uw inspectie als bevestiging.
Overschakelen tussen normaal, verscherpt en verminderd
Z1.4 is ontworpen voor een reeks partijen, niet voor één partij. De norm kent overschakelregels:
- Van normaal naar verscherpt: wanneer twee van vijf opeenvolgende partijen bij de eerste inspectie worden afgekeurd.
- Van verscherpt naar normaal: wanneer vijf opeenvolgende partijen onder verscherpte inspectie worden goedgekeurd.
- Van normaal naar verminderd: alleen toegestaan als aan de voorwaarden van de norm is voldaan, waaronder een reeks goedgekeurde partijen, een stabiele productie en goedkeuring door de verantwoordelijke instantie.
Verscherpte inspectie houdt de steekproefgrootte meestal gelijk en verlaagt de acceptatiegetallen. Verminderde inspectie werkt met kleinere steekproeven. ISO 2859-1 en Z1.4 delen de enkelvoudige plannen voor normale en verscherpte inspectie, maar sommige getallen voor verminderde inspectie verschillen. Noem daarom de norm in uw contract. Veel importeurs schakelen nooit over en inspecteren elke partij normaal. Dat is eenvoudiger, maar u mist de druk die verscherpte inspectie zet op een leverancier van wie de kwaliteit terugloopt.
Vijf fouten die een steekproefplan verzwakken
- Trekken uit één doos. Trek uit de hele partij. Gangbaar is om een aantal dozen te openen dat ongeveer gelijk is aan de wortel van het aantal dozen, en uit elke doos evenveel stuks te nemen.
- Geen afgesproken defectdefinities. ‘Kras’ zegt niets zonder afmeting, vlak en kijkafstand.
- Te vroeg inspecteren. Een inspectie vóór verzending vraagt om afgewerkte, verpakte goederen. Zie de checklist voor inspectie vóór verzending.
- Defecte stuks tellen in plaats van defecten, zonder dat te zeggen. Eén shirt kan drie defecten hebben. Spreek af wat u telt.
- Een goedkeuring zien als bewijs van nul defecten. Goedkeuring betekent dat de steekproef aan de regel voldeed. Houd uw retourgegevens bij en pas de AQL’s aan als die u iets vertellen.
Onze eigen inspecteurs in India en China controleren uw goederen volgens ANSI/ASQ Z1.4 voordat u het restbedrag betaalt, met een fotorapport binnen 24 uur.
Gratis tools bij deze gids
Bronnen
- ASQ: ANSI/ASQ Z1.4 and Z1.9 sampling standardsasq.org/quality-resources/z14-z19
- ISO 2859-1: Sampling procedures for inspection by attributes, indexed by AQLwww.iso.org/standard/1141.html
Gecontroleerd op 28 september 2026. Regels en tarieven veranderen: toets aan de officiële tekst voordat u handelt. Deze gids is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies.